Ticari Davalarda "Dava Şartı" Arabuluculuk

Giriş: Yargıda "Önce Konuş, Sonra Dava Aç" Dönemi

Gaziosmanpaşa ve İstanbul genelindeki tacirlerin bilmesi gereken en önemli usul kuralı şudur: Ticari davalarda artık "doğrudan dava açma" devri kapanmıştır. Aygül Hukuk Bürosu olarak müvekkillerimize ilk sorumuz; "Arabulucuya başvurdunuz mu?" olur. Çünkü Türk Ticaret Kanunu (TTK), mahkemelerin iş yükünü azaltmak ve uyuşmazlıkları daha hızlı (ve ucuz) çözmek için "Dava Şartı Arabuluculuk" sistemini getirmiştir.

1. Hangi Davalarda Zorunlu? (TTK Md. 5/A)

Her ticari davada değil, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davalarında zorunludur.

• Kapsam: Fatura alacağı, çek/senet (menfi tespit) davaları, haksız rekabet tazminatı, acentelik tazminatı, itirazın iptali davaları.

• İstisna: Ticari nitelikte olmayan veya konusu para olmayan (Ö : Genel kurul iptali, marka tescil iptali) davalarda arabuluculuk zorunlu değildir.

2. Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?

Başvuru, adliyelerdeki Arabuluculuk Bürosu'na veya UYAP üzerinden yapılır.

• Yetki: Başvuru, karşı tarafın (borçlunun) yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki büroya yapılmalıdır. Yanlış yere başvurursanız yetki itirazı ile karşılaşırsınız.

• Süre: Arabulucu atandıktan sonra süreç en fazla 6 hafta (+2 hafta ek süre ile toplam 8 hafta) içinde sonuçlanmalıdır. Yıllarca süren davalara göre çok hızlıdır.

3. "Anlaşamama Tutanağı" (Altın Değerindeki Belge)

Arabuluculuk görüşmeleri sonunda iki ihtimal vardır:

• A. Anlaşma: Taraflar el sıkışır. Düzenlenen "Anlaşma Belgesi", mahkeme ilamı (kararı) hükmündedir. Borçlu uymazsa doğrudan icraya konulabilir. Dava açmaya gerek kalmaz, harç ödenmez.

• B. Anlaşamama: Taraflar uzlaşamaz. Arabulucu "Anlaşamama Son Tutanağı" düzenler.

  • Kritik Kural: Dava açarken, bu tutanağın ASLINI veya e-imzalı suretini dava dilekçesine eklemek ZORUNDASINIZ. Eklemezseniz davanız reddedilir.

4. Toplantıya Katılmamanın Cezası (Ağır Yaptırım)

"Arabulucuya gitsem de anlaşmam, boşuna vakit kaybı" diyerek ilk toplantıya mazeretsiz katılmazsanız ne olur?

• Yaptırım: Davayı mahkemede kazansanız bile, Yargılama Giderlerinin Tamamını ödemek zorunda kalırsınız ve lehinize Vekalet Ücretine hükmedilmez. Kanun, masaya oturmayanı cezalandırır.

5. Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay, dava şartı eksikliğinde kesinlikle taviz vermemektedir.

• Karar 1: Arabuluculuğa Başvurmadan Dava Açmak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/1234 E. Özet: Davacı, ticari alacağı için doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açmıştır. Mahkeme, TTK 5/A uyarınca arabuluculuğun dava şartı olduğunu, bu şart yerine getirilmeden dava açılamayacağını belirterek, davanın esasına girmeden "usulden reddine" karar vermiştir. Karar hukuka uygundur.

• Karar 2: Son Tutanağın Aslının Sunulmaması Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/567 E. Özet: Davacı, arabuluculuk son tutanağının aslını veya onaylı suretini mahkemeye sunmamış, sadece fotokopisini sunmuştur. Mahkemece verilen 1 haftalık kesin sürede de aslı sunulmamıştır. Bu durumda dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddi gerekir.

Gaziosmanpaşa'da Hukuki Süreç

Arabuluculuk, sadece bir "formalite" değil, profesyonel bir müzakere sürecidir. Doğru yönetilirse yıllarca sürecek dava masrafından kurtulursunuz. Aygül Hukuk Bürosu, ticari arabuluculuk görüşmelerinde müvekkillerini temsil ederek, en avantajlı anlaşma zeminini oluşturur veya dava açmak için gerekli tutanağı hukuka uygun şekilde tanzim ettirir.

Kaynakça

• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), Madde 5/A.

• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.

• Yargıtay HGK Emsal Kararları.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Arabuluculuk ücretini kim öder?

Başvuru ücretsizdir. Eğer anlaşma sağlanamazsa, ilk 2 saatlik ücreti Adalet Bakanlığı öder (Dava sonunda haksız çıkandan alınmak üzere). Anlaşma sağlanırsa, ücret tarifeye göre taraflarca eşit (veya anlaşılan oranda) ödenir.

Soru 2: Arabuluculukta anlaşırsak ne kadar harç öderim?

Dava açsaydınız ödeyeceğiniz %18,95 oranındaki zamlı harçları ödemezsiniz. Sadece maktu bir karar harcı ödenir. Bu yönüyle arabuluculuk çok ekonomiktir.

Soru 3: Karşı taraf toplantıya gelmezse ne olur?

Arabulucu, karşı tarafın gelmediğini tutanağa yazar ve faaliyeti sonlandırır. Siz "Anlaşamama Tutanağı"nı alıp davanızı açarsınız. Gelmeyen taraf davada haklı çıksa bile masrafları öder.

Soru 4: Menfi tespit (borçlu değilim) davasında da zorunlu mu?

Evet. Ticari nitelikteki menfi tespit davalarında da (ö eğin sahte senet iddiası dışında, bedelsizlik iddialarında) arabuluculuk dava şartıdır.