kentsel dönüşüm Riskli Yapı Kesinleşti: Yıkım, Tahliye ve Tebligat Süreci Nasıl İşler?

Giriş Riskli yapı tespiti raporuna itiraz edilmemesi veya yapılan itirazın reddedilmesi durumunda rapor kesinleşir ve binanın "riskli" olduğu hukuken tescillenmiş olur. Bu aşamadan sonra İdare (Belediye veya İl Özel İdaresi), binanın tahliyesi ve yıkımı için süreci başlatır. Mülk sahiplerinin ve kiracıların bu aşamada yasal süreleri çok iyi takip etmesi gerekir, zira 6306 sayılı Kanun, can güvenliğini esas aldığı için süreç oldukça hızlı işletilmektedir.

Yıkım İçin Maliklere Tanınan Süreler Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinin ardından Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister. İdare, mülk sahiplerine altmış (60) günden az olmamak üzere süre vererek yapının tahliye edilmesini ve yıktırılmasını ister.

Eğer bu ilk süre içinde bina malikler tarafından yıktırılmazsa, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek, otuz günden az olmak üzere ek bir süre daha verilir.

Dikkat: Yeni Tebligat Usulleri ve "Kapıya Asma" Dönemi Kentsel dönüşüm sürecini tıkayan en büyük sorunlardan biri, maliklere ulaşılamaması veya tebligatların geç ulaşmasıydı. Son yapılan yasal değişikliklerle bu süreç hızlandırılmıştır. Artık riskli yapıların tahliyesine ve yıktırılmasına ilişkin tebligatlar şu şekilde yapılmaktadır:

1. Tahliye ve yıktırmaya ilişkin tutanak yapıya asılır.

2. Maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirim yapılır.

3. İlgili muhtarlıkta on beş (15) gün süre ile ilan edilir.

Tahliye ve yıktırma işlemi, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine (malik ve kiracılara) tebliğ edilmiş sayılır. Yani, evinize posta gelmesini beklemek hak kaybına yol açabilir; binanızdaki ilanları ve e-Devlet bildirimlerinizi takip etmeniz şarttır.

Kiracıların Durumu ve Tahliye Bildirimi Maliklere yapılan tebligatta, riskli yapıyı kullanan kiracı veya sınırlı ayni hak sahiplerine tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Eğer malik bu bildirimi yapmazsa, bildirim İdare tarafından yapılır. Kiracılar da verilen süreler içinde taşınmazı boşaltmak zorundadır.

Elektrik, Su ve Doğalgazın Kesilmesi Verilen süreler içinde riskli yapılar maliklerce yıktırılmazsa, İdare, hak sahiplerinin de görüşünü alarak elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin durdurulmasını ilgili kurumlardan ister. İlgili kurumların bu hizmetleri durdurması yasal bir zorunluluktur.

İdari Yıkım ve Masraflar Maliklere verilen süreler bittiğinde bina hala yıkılmamışsa, yapının tahliyesi ve yıkımı mülki amirlerin (Kaymakamlık/Valilik) sağlayacağı kolluk kuvveti desteği ile İdare tarafından zorla yapılır veya yaptırılır.

Önemli bir detay olarak; İdare tarafından yapılan tahliye ve yıkım masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Bu masraflar, tebligatı takip eden bir ay içinde ödenmelidir; aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre (icra/haciz yoluyla) tahsil edilir.

Yıkım Ruhsatı Nasıl Alınır? Malikler binayı kendileri yıkmak isterse, maliklerden birinin müracaatı üzerine; binanın tahliye edildiğine, elektrik/su/doğalgazın kesildiğine dair belgelerin sunulması ve yıkım sorumlusu statik fenni mesulün belirlenmesi kaydıyla, diğer maliklerin muvafakati aranmaksızın altı iş günü içerisinde yıkım ruhsatı düzenlenir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Yıkım tebligatı elime ulaşmadı, yine de sürem işler mi? Evet, işler. Yeni kanun değişikliği ile binaya asılan tutanak ve muhtarlıkta 15 gün süreyle yapılan ilan, tebligat yerine geçer. Ayrıca e-Devlet üzerinden bildirim yapılır. Posta yoluyla tebligat zorunluluğu belirli aşamalarda kaldırılmıştır.

Soru 2: Binayı biz yıkmazsak ne olur? Binayı siz yıkmazsanız, Belediye veya ilgili İdare kolluk kuvveti eşliğinde tahliye edip yıkar. Yıkım masrafları ise hisseniz oranında size rücu edilir (sizden tahsil edilir).

Soru 3: Kiracıyım, ev sahibim bana tahliye bildirimi yapmadı, ne yapmalıyım? İdare, malike bildirim yaparken kiracıya da haber vermesini ister. Ancak malik yapmazsa İdare tespit edip size bildirim yapar. Yine de riskli yapı şerhini öğrendiğiniz an taşınma hazırlıklarına başlamanız ve kira yardımı başvurusu için hak sahipliğinizi belgelemeniz lehinize olacaktır.

Soru 4: Yıkım ruhsatı almak için tüm komşuların imzası gerekir mi? Hayır. Binanın tahliye edildiği ve hizmetlerin (su, elektrik vb.) kapatıldığı belgelendiği takdirde, tek bir malikin başvurusu ile diğerlerinin onayı aranmadan yıkım ruhsatı alınabilir.

4. Kaynakça

* 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, Madde 8. * 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, Madde 5. * 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, Madde 8/2-a. * 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, Madde 8/2-c. * 6306 Sayılı Kanun, Madde 5/5.