İtiraz Edilmeyen Fatura ve "Kabul Edilmiş Sayılma"

Giriş: Sessizlik "Kabul" Anlamına Gelir

Gaziosmanpaşa'daki işletmelerde sıkça karşılaştığımız bir durum şudur: Şirkete bir fatura gelir, muhasebeci veya patron bakar, "Biz böyle bir fiyata anlaşmadık" veya "Bu mal gelmedi ki" der ve faturayı bir kenara atar. Aygül Hukuk Bürosu olarak en net uyarımız şudur: Faturayı kenara atmak veya görmezden gelmek, yapabileceğiniz en büyük hatadır. Kanun koyucu, tacirler arasındaki ilişkide "güven ve sürat" ilkesi gereği, susmayı "kabul" olarak yorumlar.

1. 8 Gün Kuralı Nedir? (TTK Madde 21/2)

Kanun der ki: "Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa, bu içeriği kabul etmiş sayılır."

• Süre Başlangıcı: Faturanın düzenlendiği tarih değil, size tebliğ edildiği (ulaştığı) tarihten itibaren 8 gündür.

• Kapsamı: Fiyata, malın cinsine, miktarına, vade tarihine veya faturanın altına yazılan "gecikme halinde %5 faiz uygulanır" gibi şartlara itiraz etmezseniz, hepsini kabul etmiş olursunuz.

2. Kritik Ayrım: Malı Almadım Diyorsanız Ne Olur?

Burada Yargıtay'ın çok önemli bir ayrımı vardır:

• Senaryo A (Malı Aldınız, Fiyat Farklı): Malı teslim aldınız ama anlaştığınız fiyat 100 TL iken fatura 150 TL geldi. 8 gün içinde itiraz etmezseniz, 150 TL'yi kabul etmiş sayılırsınız.

• Senaryo B (Hiç Mal Almadınız): Size fatura geldi ama ortada ne mal var ne hizmet. 8 gün içinde itiraz etmediniz. Borçlu olur musunuz?

  • Cevap: Yargıtay'a göre hayır! Fatura tek başına sözleşme kurmaz. Satıcı malı teslim ettiğini (irsaliye vb. ile) ispatlamak zorundadır. Teslimi ispatlayamazsa, faturaya itiraz etmeseniz bile borçlu çıkmazsınız. ANCAK, risk almamak için yine de itiraz etmek en doğrusudur.

3. İtiraz Nasıl Yapılmalı? (Faturayı Geri Göndermek)

İtirazın geçerli olması için ispatlanabilir bir yolla yapılması gerekir.

• Noter İhta amesi: En garantili yoldur.

• KEP (Kayıtlı Elektronik Posta): E-Fatura döneminde en hızlı ve geçerli yoldur.

• İadeli Taahhütlü Mektup: Geçerlidir.

• Faturayı İade Etmek (Kaşe-İmza): "Fatura içeriğini kabul etmiyoruz" şerhi düşülüp, kaşelenip iadeli taahhütlü veya kargo ile (teslim tutanağıyla) geri gönderilmesi de geçerli bir itiraz yöntemidir.

4. Fatura Altına Yazılan "Vade Farkı" ve "Faiz" Şerhleri

Satıcılar bazen sözleşmede olmayan maddeleri faturaya yazar: "Ödeme gecikirse %10 vade farkı alınır." Eğer 8 gün içinde "Bizim böyle bir anlaşmamız yok, bu ibareyi kabul etmiyorum" diye itiraz etmezseniz, Yargıtay bazı kararlarında bu şartların sözleşme haline geldiğini kabul etmektedir. Bu yüzden faturanın sadece rakamına değil, alt yazılarına da bakmalısınız.

5. Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay, faturanın "teyit edici" özelliğine vurgu yapar ancak "olmayan sözleşmeyi var etmeyeceğini" de belirtir.

• Karar 1: Faturaya İtiraz Etmemek Teslimi Kanıtlamaz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/19-817 E. Özet: Davalı 8 gün içinde faturaya itiraz etmemiştir. Ancak davalı, malı teslim almadığını savunmaktadır. Faturaya itiraz edilmemesi, sadece faturadaki fiyat ve miktarın doğruluğuna karinedir; malın teslim edildiği anlamına gelmez. Malın teslimini ispat yükü davacıdadır (satıcıdadır).

• Karar 2: Fatura Altındaki Vade Farkı Kaydı Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 2016/14523 E. Özet: Taraflar arasında yazılı bir sözleşme yoktur. Ancak davacı, kestiği faturaların altına "vade farkı" kaydı koymuş ve davalı bu faturaları teslim alıp 8 gün içinde itiraz etmeden defterine işlemiştir. Bu durumda davalı, vade farkı ödeme yükümlülüğünü kabul etmiş sayılır.

Gaziosmanpaşa'da Ticari Danışmanlık

Muhasebe departmanınızın, gelen her faturayı 8 gün içinde hukuki süzgeçten geçirmesi gerekir. Aygül Hukuk Bürosu, şirketlere "Fatura İtiraz Prosedürleri" oluşturarak, haksız borçların ve fahiş vade farklarının önüne geçilmesini sağlar.

 Kaynakça

• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), Madde 21 (Fatura ve Teyit Mektubu).

• 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu (Fatura Nizamı).

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Emsal Kararları (İspat Yükü).

 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: E-Fatura'ya sistem üzerinden "Red" cevabı versem yeterli mi?

Evet. GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) portalı üzerinden veya entegratörden yasal süresi (7-8 gün) içinde "Red" veya "İade" yanıtı vermek, faturaya itiraz hükmündedir ve geçerlidir.

Soru 2: 8 günü kaçırdım, 10. gün itiraz ettim. Ne olur?

8 gün "Hak Düşürücü Süre" değil, "İspat Kuralı"dır. Süreyi kaçırırsanız faturayı kabul etmiş sayılırsınız. Artık faturanın yanlış olduğunu ispat yükü size geçer ve işiniz çok zorlaşır. Ama imkansız değildir (Ö : Fahiş hata varsa).

Soru 3: Faturayı defterime kaydettim ama sonra yanlış olduğunu fark ettim. İtiraz edebilir miyim?

Yargıtay'a göre faturayı ticari defterlere kaydetmek ve KDV indiriminden yararlanmak, faturanın içeriğini benimsediğiniz anlamına gelir. Deftere işledikten sonra itiraz etmek çok zordur, ancak "Mal teslim edilmedi" savunması hala yapılabilir.

Soru 4: Cari hesap ekstresine itiraz, fatura itirazı yerine geçer mi?

Hayır. Faturaya itiraz süresi 8 gündür. Cari hesap mutabakatı ise dönem sonundadır. Faturaya zamanında itiraz etmeyip, aylar sonra cari hesaba itiraz ederseniz, o faturayı kabul etmiş sayılırsınız.