Estetik ve Diş Tedavilerinde Hekimin Sorumluluğu

1. Giriş: Tedavi mi, Değişim mi?

Tıbbi müdahalelerin büyük çoğunluğu, hastanın mevcut bir hastalığını iyileştirmeye yönelik olup "Vekalet Sözleşmesi" (TBK 502-506) hükümlerine tabidir. Ancak estetik cerrahi (rinoplasti, liposuction, göğüs estetiği vb.) ve diş protez/implant tedavilerinde temel amaç "iyileştirme" değil, vücudun bir parçasının belli bir görünüme kavuşturulması veya işlevsel bir yapının (protez) yeniden inşasıdır.

Gaziosmanpaşa Aygül Hukuk Bürosu olarak belirtmeliyiz ki; bu tür vakalarda hekim, hastaya bir sonuç vaat etmektedir. Bu vaat, hukuki ilişkinin niteliğini "Eser Sözleşmesi" (İstisna Sözleşmesi) haline getirir.

2. Hukuki Niteleme: TBK Madde 470 ve Eser Sözleşmesi

Eser sözleşmesi, yüklenicinin (hekimin) bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin (hastanın) ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

• Kanuni Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 470.

• Hekimin Sorumluluğu: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 15. Hukuk Dairesi'nin (yeni 6. Hukuk Dairesi) yerleşik içtihatlarına göre; estetik amaçlı müdahalelerde hekim, sonucun hastanın beklentisine ve tıbbi protokollere uygun olacağını taahhüt eder.

• Vekaletten Farkı: Vekalet sözleşmesinde hekim "elinden geleni yapmayı" taahhüt ederken; eser sözleşmesinde hekim "sonucu meydana getirmeyi" taahhüt eder. Sonuç gerçekleşmezse (Ö : Burun çökerse, implantlar düşerse), hekim kusursuz olduğunu ispatlamadıkça sorumlu olur.

3. Diş Tedavilerinde İkili Ayırım: Ne Zaman Eser, Ne Zaman Vekalet?

Diş hekimliğinde her işlem eser sözleşmesi sayılmaz. Literatürde ve yargı kararlarında şu ayrım esastır:

• Vekalet Sözleşmesi: Diş çekimi, dolgu, kanal tedavisi, diş eti hastalıkları tedavisi. (Amaç mevcut hastalığı gidermektir).

• Eser Sözleşmesi: Protez diş yapımı, implant uygulamaları, ortodontik estetik düzenlemeler, gülüş tasarımı. (Amaç yeni bir yapı/eser meydana getirmektir).

4. Ayıplı İfa ve Hastanın Seçimlik Hakları (TBK 475)

Eser (estetik sonuç veya diş protezi) ayıplı ise, yani vaat edilen özelliklere sahip değilse veya tıbbi standartların altındaysa, hasta TBK Madde 475 uyarınca şu haklara sahiptir:

1. Sözleşmeden Dönme: Eğer eser hastanın kullanamayacağı kadar kusurluysa (Ö : Tamamen deforme olmuş bir yüz veya ağza uymayan protez), hasta ödediği ücreti geri isteyebilir.

2. Bedelden İndirim: Ayıp oranında ücretin düşürülmesini talep edebilir.

3. Ücretsiz Onarım: Masrafı hekime ait olmak üzere eserin (protezin veya operasyon sonucunun) düzeltilmesini isteyebilir.

4. Tazminat İstemek: Ayıplı ifa nedeniyle uğradığı maddi (yeni ameliyat masrafı) ve manevi zararların tazminini talep edebilir.

5. Aydınlatılmış Onamın Eser Sözleşmesindeki Önemi

Eser sözleşmesinde hekimin aydınlatma yükümlülüğü, normal tedavilere göre çok daha geniştir.

• Doktriner Görüş: Prof. Dr. Hakan Hakeri'ye göre; estetik müdahalelerde hekim, sadece tıbbi riskleri değil, "estetik sonucun hastanın psikolojik beklentisini karşılamama ihtimalini" de açıkça belirtmelidir (Hakeri, Tıp Hukuku, 2020).

• İspat: Hekim, hastanın tam olarak neyi hayal ettiğini ve kendisinin neyi vaat ettiğini (varsa simülasyon görüntüleri vb.) yazılı olarak kayıt altına almalıdır.

6. 2026 Yılı Yargılama Masrafları ve Resmi Gazete Güncellemesi

Tıbbi malpraktis ve estetik davaları açılırken ödenecek harçlar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10783 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden belirlenmiştir.

• Yeniden Değerleme Oranı: 2026 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı %18,95 olarak tespit edilmiştir.

• Maktu Harçlar: 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı tarifelerde yer alan maktu harç tutarları (başvuru harcı, vekalet harcı vb.) %18,95 oranında artırılmıştır.

• Dava Maliyeti: 1 Ocak 2026 itibarıyla açılacak estetik tazminat davalarında, hem nispi harçların alt-üst sınırları hem de damga vergisi üst sınırları bu yeni oran üzerinden tahsil edilecektir.

• Yürürlük: Söz konusu karar 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

   

7. Akademik ve Mevzuatsal Kaynakça

1. Resmi Kaynaklar:

   • 31/12/2025 Tarihli Resmî Gazete, 10783 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı.

   • 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), Madde 470-486 (Eser Sözleşmesi Hükümleri).

   • 492 Sayılı Harçlar Kanunu ve 2026 yılı güncel tarifeleri.

2. Akademik Literatür:

   • Aşçıoğlu, Ç. (2018). Tıbbi Yardım ve Müdahalelerden Doğan Hukuki Sorumluluklar, Ankara.

   • Gümüş, M. A. (2019). Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Vedat Kitapçılık.

   • Hakeri, H. (2020). Tıp Hukuku, Seçkin Yayıncılık (Eser Sözleşmesi Bölümü).

3. Yargı Kararları:

   • Yargıtay 15. H.D., E. 2018/3452, K. 2019/1256 (Estetik Operasyonun Eser Sözleşmesi Olduğuna Dair İlke Kararı).

   • Yargıtay H.G.K., E. 2017/15-1610 (Diş Protezlerinde Sonuç Sorumluluğu).

8. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Bu um ameliyattan sonra çöktü, doktor "Bu bir komplikasyon" diyor. Ne yapmalıyım?

Estetik müdahalelerde "komplikasyon" savunması hekimi her zaman kurtarmaz. İlişki "Eser Sözleşmesi" olduğu için hekim, sonucun bozulmasında kendi kusuru olmadığını (ö eğin hastanın darbe alması gibi) ispatlamak zorundadır. Aksi halde ayıplı ifadan sorumludur.

Soru 2: 2026 yılında açacağım estetik davasında harçlar ne kadar arttı?

31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan karar uyarınca tüm harç ve maktu vergiler %18,95 oranında zamlanmıştır. Bu durum dava açılış masraflarınızı doğrudan etkilemektedir.

Soru 3: Diş implantlarım 6 ay sonra döküldü. Dava açabilir miyim?

Evet. Diş implantı ve protezi bir "eser"dir. Eğer tıbbi bir hata veya malzeme kusuru varsa, TBK 475 uyarınca ücretsiz onarım veya bedel iadesi talep edebilirsiniz.

Soru 4: Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Eğer davanın karşı tarafı özel bir hastane veya serbest hekim ise (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk'ta görülüyorsa), dava şartı arabuluculuk süreci işletilmelidir.