azılım, Fotoğraf ve İçerik Hırsızlığında Tazminat Kabusu (FSEK)

Dijital Hırsızlık ve "Husûsiyet" İlkesi

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte en çok ihlal edilen haklar, Telif Hakları olmuştur. Gaziosmanpaşa ve İstanbul genelinde faaliyet gösteren reklam ajansları, yazılım firmaları ve e-ticaret siteleri, bilerek veya bilmeyerek sıklıkla telif davası ile karşı karşıya kalmaktadır.

Aygül Hukuk Bürosu olarak hatırlatmak isteriz ki; bir fotoğrafın, yazılımın, bestenin veya makalenin "Eser" sayılıp korunması için tescil şart değildir. Sahibinin özelliğini (husûsiyetini) taşıması yeterlidir ve üretildiği andan itibaren korunur.

1. Yazılım ve Kaynak Kod Hırsızlığı

Özellikle yazılım sektöründe, çalışanların veya ortakların ayrılırken "Kaynak Kodları (Source Code)" kopyalaması sık yaşanan bir durumdur.

• Hukuki Durum: Bilgisayar programları, FSEK kapsamında "İlim ve Edebiyat Eseri" sayılır.

• Yaptırım: Kaynak kodları izinsiz kopyalayan, çoğaltan veya değiştiren kişi, emek hırsızlığı yapmış sayılır. Kodların %100 aynı olması gerekmez; temel algoritmaların veya veritabanı yapısının kopyalanması da ihlaldir ve bilirkişi incelemesiyle tespit edilir.

2. Fotoğraf ve Görsel Kullanımı: "Google Görseller" Tuzağı

Birçok işletme, web sitesinde veya sosyal medya hesabında Google'dan bulduğu görselleri kullanır.

• Yanlış Bilinen: "Altına kaynak yazdım, sorun olmaz."

• Doğru Olan: Ticari amaçla yapılan kullanımlarda kaynak göstermek yetmez, eser sahibinden yazılı izin alınması veya lisans bedelinin ödenmesi şarttır. Aksi takdirde fotoğrafçı, fotoğrafın lisans bedelinin 3 katını talep edebilir.

3. FSEK Madde 68: "3 Katı Tazminat" Kuralı

Telif davalarının en korkulan maddesi budur. İzinsiz kullanım tespit edildiğinde, eser sahibi FSEK Madde 68 uyarınca şunu talep edebilir:

"Eserin rayiç bedelinin (sözleşme yapılsaydı ödenecek bedelin) 3 katına kadar tazminat ödenmesi."

Tablo: İzinsiz Kullanımın Maliyeti

4. Ceza Davası: 5 Yıla Kadar Hapis

FSEK Madde 71'e göre; bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan veya yayan kişi 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır.

Bu suç şikayete bağlıdır. Ancak uzlaşma sağlanamazsa sanık hapis cezası alma riskiyle yüzleşir.

5. Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay, fikir hırsızlığı konusunda oldukça hassas ve eser sahibini koruyan kararlar vermektedir.

• Karar 1: Web Sitesi Tasarımının Kopyalanması

  Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/5432 E.

  Özet: Bir web sitesinin arayüzü, tasarımı ve içeriği "işlenme eser" niteliğindedir. Davalının, davacıya ait web sitesindeki metinleri ve görselleri kopyalayarak kendi sitesinde kullanması FSEK ihlalidir. Maddi ve manevi tazminat ödenmelidir.

• Karar 2: Fotoğrafın İzinsiz Kullanımı ve 3 Katı Bedel

  Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/2345 E.

  Özet: Davalı şirketin, profesyonel fotoğrafçı olan davacının çektiği fotoğrafı kataloglarında izinsiz kullanması haksızdır. Mahkemece, fotoğrafın piyasa rayiç bedeli belirlenmeli ve FSEK 68 uyarınca bu bedelin 3 katı tutarında tazminata hükmedilmelidir.

• Karar 3: Yazılımda Tersine Mühendislik

  Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/1120 E.

  Özet: Yazılımın birebir kopyalanmamış olması ihlali ortadan kaldırmaz. Tersine mühendislik (Reverse Engineering) yöntemiyle kodların mantığının çalınması ve yeni bir yazılım gibi sunulması da telif ihlalidir.

Gaziosmanpaşa'da Hukuki Süreç

Bir yazılım firmanız varsa veya içerik üreticisiyseniz; eserlerinizin çalındığını fark ettiğinizde "Dijital Delil Tespiti" (Noter veya E-Tespit) yaptırmanız şarttır. Karşı taraf içeriği silse bile bu tespit delil sayılır. Aygül Hukuk Bürosu, hem FSEK ceza davalarında hem de tazminat süreçlerinde teknolojik altyapıya hakim uzman kadrosuyla hizmet vermektedir.

4. Kaynakça

• 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), Madde 68 ve 71.

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Emsal Kararları (Telif Tazminatı).

• Bilirkişilik Kanunu (Yazılım İncelemeleri).

5. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Resmi kaldırdım, yine de ceza öder miyim?

Evet. Suç ve ihlal, o resmi yayınladığınız anda gerçekleşmiştir. Sonradan kaldırmak sadece "ihlalin devamını" durdurur ancak geçmişe dönük tazminat ödemenizi engellemez.

Soru 2: Instagram'da başkasının videosunu paylaştım (Repost), suç mu?

Ticari bir amaç gütmüyorsanız ve platformun "paylaş" özelliğini kullandıysanız genellikle sorun olmaz. Ancak ticari bir sayfanız varsa ve başkasının videosunu indirip kendi lognuzla paylaşırsanız bu suçtur.

Soru 3: FSEK 68 tazminatı neye göre belirlenir?

Bilirkişi, o eserin piyasada yasal olarak satılması durumunda ne kadar edeceği (Rayiç Bedel) konusunda rapor hazırlar. Mahkeme bu bedelin 3 katına kadar takdir yetkisini kullanır.

Soru 4: Yazılımcıyım, yazdığım kodlar şirketin mi benim mi?

Aksine bir sözleşme yoksa, işverenin emri altında ve iş yerinin imkanlarıyla ürettiğiniz kodların mali hakları (kullanma, satma) işverene aittir. İşten ayrılırken bu kodları götüremezsiniz.