11. Yargı Paketi: İcra ve İflas Kanunu’nda Devrim Niteliğinde Değişiklikler

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen 11. Yargı Paketi, Türk hukuk sisteminde özellikle icra süreçlerinin uzamasına neden olan tıkanıklıkları gidermeyi hedeflemektedir. Yapılan değişikliklerin odak noktasında ise; gayrimenkul satışlarını sürüncemede bırakan "İhalenin Feshi" talepleri ve alacaklılardan mal kaçırmayı önleyen "Tasarrufun İptali" davaları yer almaktadır.

Aygül Hukuk Bürosu olarak, yüklediğiniz metinler ve kabul edilen kanun maddeleri ışığında, İcra ve İflas Kanunu'ndaki (İİK) kritik değişiklikleri sizler için derledik.

I. İhalenin Feshi Davalarında "Kötü Niyetli" Taleplere Son (İİK Madde 134)

Uygulamada, icra ihalesine girmeyen veya dosyayla doğrudan ilgisi olmayan 3. kişilerin, sırf süreci uzatmak amacıyla ihalenin feshini talep ettikleri sıkça görülmekteydi. Yeni düzenleme ile bu yol büyük ölçüde kapatılmıştır.

1. Dosya Üzerinden Kesin Ret Kararı

Eski düzenlemede herkesin talebi duruşmalı incelenebiliyordu. Yeni kanunla birlikte; satış isteyen alacaklı, borçlu, resmi sicilde kayıtlı ilgililer ve pey sürenler dışında kalan kişilerce ihalenin feshinin talep edilmesi halinde, mahkeme talebi duruşma yapmaksızın dosya üzerinden ve KESİN olarak reddedecektir.

2. Nispi Harç ve Teminat Zorunluluğu Geldi

Yukarıda sayılan (alacaklı, borçlu vb.) kişiler dışındaki üçüncü şahıslar, ihalenin feshini talep etmek istediklerinde artık ciddi bir mali yük altına gireceklerdir:

• Nispi Harç: Bu kişilerce yapılan talepler, ihale bedeli üzerinden nispi harca tabidir ve bu harcın yarısı peşin alınır.

   

• %5 Teminat Şartı: Bu kişilerin, ihale bedelinin yüzde beşi (%5) oranında teminat göstermesi zorunlu hale getirilmiştir. Teminat gösterilmezse mahkeme iki haftalık kesin süre verir, yine yatırılmazsa talep reddedilir.

   

3. Para Cezası Uygulaması

Eğer mahkeme, ihalenin feshi talebini reddederse, talebi yapan kişiyi ihale bedelinin yüzde onuna (%10) kadar para cezasına mahkum eder. Bu oran, konut finansmanı ve TOKİ alacaklarında yüzde yirmi (%20) olarak uygulanır.

Av. Süleyman Aygül Yorumu: "Bu düzenleme, Gaziosmanpaşa ve İstanbul adliyelerindeki icra dairelerinin iş yükünü hafifletecek, gayrimenkulü ihaleden alan müvekkillerimizin tapuya kavuşma süresini kısaltacaktır."

II. "İvazsız Tasarrufların Butlanı" Yerine "İptale Tabi Olması" (İİK Madde 278)

Kanun koyucu, İİK m. 278 başlığındaki ve içeriğindeki "Batıl" (geçersiz) ifadesini, hukuki niteliğine daha uygun olan "İptale Tabidir" şeklinde değiştirmiştir. Bu, işlemin baştan itibaren yok hükmünde olmadığını, ancak dava yoluyla iptal edilebileceğini vurgular.

İptale Tabi Akrabalık İlişkileri Genişletildi

Borçlunun mal kaçırma kastıyla yaptığı bağışlamaların kapsamı netleştirilmiş ve genişletilmiştir. Buna göre şu kişilerle yapılan tasarruflar, gerçek değere uygun olduğu ispatlanmadıkça bağışlama sayılır ve iptal edilir:

• Altsoy ve üstsoy (Çocuklar, torunlar, anne-baba).

• Üçüncü derece dahil kan hısımları (Kardeş, teyze, amca, dayı, hala, yeğen).

• Son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eşi (Boşanmış eşe mal kaçırma önleniyor).

• Üçüncü derece dahil kayın hısımları.

• Evlat edinenle evlatlık.

• Ortak konutta yaşayan kişiler.

   

Dikkat: Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda madde metni yeniden düzenlenerek "evlat edinenle evlatlık" arasındaki işlemler de iptal davası kapsamına alınmıştır.

 

III. Parasal Sınırlarda "Başvuru Tarihi" Esas Alınacak (Ek Madde 1)

İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve temyiz yoluna başvuruda parasal sınırlar (kesinlik sınırı) her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. Ancak hangi tarihteki sınırın uygulanacağı karışıklık yaratıyordu.

Yeni düzenleme ile; parasal sınırların uygulanmasında "şikayet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktar" esas alınacaktır. Bu değişiklik, yargılama sürecinde sınırların değişmesi nedeniyle yaşanan hak kayıplarını önleyecektir.

4. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İhalenin feshi davasını kimler harçsız açabilir?

Satış isteyen alacaklı, borçlu, hacizli malın resmi sicilinde (tapu/trafik) kayıtlı ilgililer ve ihaleye pey sürerek katılanlar, %5 teminat ve nispi harç yatırma zorunluluğu olmadan ihalenin feshini isteyebilirler.

2. Boşandığım eşime yaptığım devirler iptal edilir mi?

Evet. 11. Yargı Paketi ile İİK m. 278'de yapılan değişikliğe göre; evlilik birliği sona ermiş olsa bile son bir yıl içinde boşandığınız eşinize yaptığınız tasarruflar "bağışlama" sayılır ve alacaklılar tarafından iptal edilebilir.

3. İhalenin feshi talebim reddedilirse ne kadar ceza öderim?

Eğer talebiniz haksız bulunur ve reddedilirse, ihale bedelinin %10'una kadar para cezasına mahkum edilirsiniz. Eğer alacak TOKİ veya konut finansmanı kaynaklıysa bu ceza %20 olarak uygulanır.

4. 3. Şahıs olarak ihalenin feshini istersem ne yatırmam gerekir?

İhale bedelinin %5'i oranında teminat göstermeniz ve ihale bedeli üzerinden hesaplanacak nispi harcın yarısını peşin yatırmanız gerekir.

5. Gaziosmanpaşa'daki icra dosyamda bu kurallar ne zaman geçerli? Kanun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. İİK değişiklikleri (Madde 39/b uyarınca) yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir.

Kaynakça

• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu (Değişik Madde 134, 278, Ek Madde 1).

• 11. Yargı Paketi (Genel Kurulda Kabul Edilen Metin).