Gaziosmanpaşa, Bayrampaşa ve İkitelli gibi sanayi ve ticaretin yoğun olduğu bölgelerde rekabet oldukça serttir. Ancak Aygül Hukuk Bürosu olarak sıkça karşılaştığımız üzere; bazı işletmeler rekabeti "rakibi yok etmek" olarak algılamakta ve hukukun sınırlarını aşmaktadır. TTK, ticari hayatta "aldatıcı" ve "dürüstlük kuralına aykırı" her türlü davranışı Haksız Rekabet olarak tanımlar. Amacı sadece rakipleri değil, müşterileri de korumaktır.
1. En Sık Yapılan Haksız Rekabet Halleri (TTK Md. 55)
Kanun, hangi hareketlerin suç olduğunu 6 ana başlıkta toplamıştır. İşte en yaygın olanlar:
A. Kötüleme: Rakibini, onun mallarını, iş ürünlerini veya fiyatlarını gerçeğe aykırı ve yanıltıcı beyanlarla kötülemek.
Örnek: Müşteriye gidip "O firmadan mal alma, onlar iflas erteleme istedi, malını teslim edemezler" demek (Gerçekte böyle bir durum yoksa).
B. Başkasının İşçisini Ayartmak: Rakibin çalışanlarını veya vekillerini, onlara yükümlülüklerine aykırı davranmaya yöneltmek.
Örnek: Rakibin üretim müdürüne "Bize gel, ama gelirken müşteri listesini ve üretim formüllerini de getir" demek. Bu, sadece transfer değil, sır hırsızlığıdır.
C. Karıştırılmaya (İltibas) Yol Açmak: Kendi mallarını veya faaliyetlerini, başkasının mallarıyla karıştırılacak şekilde sunmak.
Örnek: Rakibin ambalajının, sloganının veya web sitesi tasarımının çok benzerini kullanmak.
D. Aldatıcı Reklamlar: Kendi malları hakkında "En iyisi, tek yetkili, ödüllü" gibi gerçeği yansıtmayan veya ispatlanamayan reklamlar yapmak.
2. Hapis Cezası Var mı? (TTK Md. 62)
Evet, birçok tacirin bilmediği risk budur. Haksız rekabet sadece bir "tazminat davası" konusu değildir; aynı zamanda bir SUÇTUR. TTK Madde 62'ye göre;
Yanlış ve yanıltıcı bilgi verenler,
Rakibini kötüleyenler,
Çalışanları sırlar için ayartanlar, 2 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suç şikayete bağlıdır.
3. Google Adwords (Anahtar Kelime) Reklamları
Dijital dünyada haksız rekabetin en yaygın hali Google'da yaşanır. Rakibiniz, sizin markanızı (Örn: "Aygül Tekstil") anahtar kelime olarak satın alır. Müşteri sizi aradığında, en üstte "Rakip Firma"nın reklamı çıkar.
Hukuki Durum: Yargıtay'ın son kararlarına göre; tescilli bir markanın rakip tarafından anahtar kelime olarak kullanılması Marka Tecavüzü ve Haksız Rekabet oluşturur.
4. Haklarınız Nelerdir? (3 Davayı Aynı Anda Açabilirsiniz)
Haksız rekabete uğrayan tacir şu davaları açabilir:
Tespit Davası: Eylemin haksız rekabet olduğunun mahkemece tespiti.
Men Davası: Haksız rekabetin durdurulması (Örn: Reklamın kaldırılması, web sitesinin kapatılması).
Tazminat Davası: Rakibin bu eylem yüzünden size verdiği zararın (Maddi) ve ticari itibar kaybının (Manevi) ödenmesi.
5. Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay, ticari dürüstlüğe büyük önem verir.
Karar 1: Müşteriye Gönderilen Kötüleme MektubuYargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/2345 E.Özet: Davalı firmanın, davacının müşterilerine e-mail atarak "Onların sattığı ürünler sahtedir, distribütörlükleri bitti" şeklinde gerçeğe aykırı beyanda bulunması, TTK 55/1-a uyarınca açıkça haksız rekabettir. Manevi tazminat ödenmelidir.
Karar 2: Eski Çalışanın Sır Saklama YükümlülüğüYargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/5678 E.Özet: Davalı işçi, eski iş yerinden ayrılıp rakip firmada işe başlamıştır. Ancak eski iş yerindeki "fiyat listelerini" ve "müşteri irtibatlarını" yeni işverenine vermiş ve bu sayede müşteriler yeni firmaya geçmiştir. Hem işçi hem de bu bilgiyi kullanan yeni işveren haksız rekabetten sorumludur.
Gaziosmanpaşa'da Ticari Danışmanlık
İşletmenizin itibarı, sermayenizden değerlidir. Rakibinizin "bel altı" vuruşlarına sessiz kalmayın. Aygül Hukuk Bürosu, haksız rekabetin tespiti (delil toplama), erişim engelleme (internet kaldırma) ve tazminat davaları konusunda uzman kadrosuyla yanınızdadır.
Kaynakça
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), Madde 54-55 (Haksız Rekabet Halleri).
TTK Madde 62 (Cezai Sorumluluk).
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Emsal Kararları.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Rakibim ürününü maliyetinin altına satıyor, bu haksız rekabet mi?
Evet. TTK 55/1-e maddesine göre; "Malların, iş ürünlerinin veya faaliyetlerin maliyet fiyatının altında satılması suretiyle müşterilerin yanıltılması" haksız rekabet sayılabilir. Amaç rakibi batırmaksa ve süreklilik arz ediyorsa dava açılabilir.
Eğer rakibinizin tescilli markasını "adwords anahtar kelimesi" olarak seçtiyseniz, Yargıtay'a göre bu haksız rekabettir. Müşteriyi yanıltarak (iltibas) kendi sitenize çektiğiniz kabul edilir.
Soru 3: Haksız rekabet davası nerede açılır?
Tacirler arasındaki haksız rekabet davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir. Ceza davası ise (TTK 62) Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülür.
Soru 4: Eski çalışanım dükkanımın karşısına dükkan açtı, engelleyebilir miyim?
Sadece dükkan açması haksız rekabet değildir (Ticaret özgürlüğü vardır). Ancak tabelası, dekorasyonu size benziyorsa, sizin isminizi kullanıyorsa veya müşterilerinizi "biz şube açtık" diye kandırıyorsa o zaman haksız rekabet davası açabilirsiniz.
