İş hayatında çalışanların iş değiştirmesi veya kendi işini kurması doğaldır. Ancak bu süreçte, eski işverenine ait "Ticari Sırları", "Müşteri Listelerini" veya "Fiyat Politikalarını" çalarak haksız bir avantaj elde etmesi, hukuk düzeninin korumadığı bir eylemdir.
Gaziosmanpaşa Aygül Hukuk Bürosu olarak; özellikle satış pazarlama elemanlarının ve üst düzey yöneticilerin işten ayrılırken neden olduğu bu "Haksız Rekabet" vakalarında şirketlerin haklarını savunuyoruz.
1. Hangi Bilgiler "Ticari Sır" Sayılır?
Her bilgi sır değildir. Yargıtay'a göre bir bilginin "Ticari Sır" sayılması ve hukuken korunması için şu özelliklere sahip olması gerekir:
Şirketin rakipleri tarafından bilinmemesi,
Şirkete rekabet avantajı sağlaması,
Şirketin bu bilgiyi gizli tutmak için önlem almış olması.
Örnek: Müşteri veritabanı (telefon/mail listesi), özel üretim formülleri, planlanan ihale teklif fiyatları Kesinlikle Ticari Sırdır.
2. Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 55: Haksız Rekabet Halleri
TTK'ya göre aşağıdaki eylemler "Dürüstlük kuralına aykırı" haksız rekabet halleridir:
Eski işverenin iş sırlarını izinsiz ifşa etmek veya kullanmak.
Eski işverenin müşterilerini ayartmaya çalışmak.
Eski işvereni veya ürünlerini kötülemek ("Onlar batıyor, ben daha iyiyim" demek).
3. İş Sözleşmesindeki "Rekabet Yasağı" Maddesi
İşverenler genellikle sözleşmelere "İşten ayrıldıktan sonra 2 yıl boyunca rakip firmada çalışamaz" maddesi koyar. Bu maddenin geçerli olabilmesi için 3 şart gerekir:
Süre Sınırı: En fazla 2 yıl olabilir.
Coğrafi Sınır: "Tüm Türkiye" değil, "İstanbul" veya "Gaziosmanpaşa" gibi belirli bir bölge olmalıdır.
İş Konusu: Sadece personelin uzmanlık alanıyla ilgili olmalıdır.
Bu şartlar varsa, yasağı delen çalışan "Cezai Şart" (Örn: 10 maaş tutarı) ödemek zorunda kalır.
4. Ceza Davası: Hapis Cezası (TCK 239)
Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri, yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikayet üzerine 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Bu suç, sadece bilgiyi sızdıran eski çalışana değil, bu bilgiyi bilerek kullanan "Yeni İşverene" (Rakip Firmaya) karşı da işletilebilir.
Tablo: Hukuki Mücadele Yöntemleri
Eylem
Başvuru Yeri
Talep Edilen Ceza/Tazminat
Müşteri Listesini Çalma
Asliye Ceza Mahkemesi
1-3 Yıl Hapis (TCK 239)
Rakip Firmaya Geçme
İş Mahkemesi
Rekabet Yasağı Cezai Şartı (Para)
Sırları Kullanarak Kâr Etme
Asliye Ticaret Mahkemesi
Maddi Tazminat (Yoksun Kalınan Kâr)
İtibarın Zedelenmesi
Asliye Ticaret Mahkemesi
Manevi Tazminat
5. Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay, "Emek Hırsızlığı" konusunda işvereni koruyan sert kararlar vermektedir.
Karar 1: USB Bellek ile Veri Transferi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2017/4521 E.
Özet: Davalı çalışanın işten ayrılmadan hemen önce şahsi USB belleğine veya mail adresine şirket verilerini (müşteri listesi, teknik çizimler) transfer ettiği tespit edilmiştir. Bu bilgileri kullanmamış olsa bile, kopyalaması "Sadakat Borcuna Aykırılık" ve "Haksız Rekabet" oluşturur. Tazminat ödemelidir.
Karar 2: Müşterileri Yeni Şirkete Yönlendirme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2019/8856 E.
Özet: Eski çalışanın, henüz işten ayrılmadan veya ayrıldıktan hemen sonra eski işverenin müşterileriyle irtibata geçip kendi yeni kurduğu şirkete yönlendirmesi, rekabet özgürlüğü kapsamında değerlendirilemez. Bu açıkça haksız rekabettir.
Gaziosmanpaşa'da Hukuki Süreç
Şirketinizde bir "Veri Sızıntısı"ndan şüpheleniyorsanız; öncelikle Bilişim Uzmanları ile bilgisayar kayıtlarının (Log) incelenmesi ve delil tespiti yapılması gerekir. Aygül Hukuk Bürosu, haksız rekabet davalarında hem delil tespiti hem de "İhtiyati Tedbir" (Rakibin faaliyetini durdurma) taleplerinde uzman desteği sağlamaktadır.
Kaynakça
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, Madde 54 ve 55 (Haksız Rekabet).
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, Madde 444 (Rekabet Yasağı).
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu, Madde 239 (Ticari Sırrın İfşası).
Evet. Şirkete ait verileri silmek veya yok etmek TCK 244 uyarınca "Bilişim Sistemindeki Verileri Bozma ve Yok Etme" suçudur. Cezası 6 aydan 3 yıla kadardır. Veri kurtarma ile silinenler geri getirilip delil yapılabilir.
Soru 2: Rekabet yasağı sözleşmesi imzalattım ama süresiz yazmışım. Geçerli mi?
Hayır. Kanuna göre rekabet yasağı "süresiz" olamaz. Eğer süre belirtilmediyse veya makul süreyi (2 yıl) aşıyorsa, hakim bu maddeyi tamamen geçersiz sayabilir veya süreyi 2 yıla indirebilir.
Soru 3: Eski çalışanım müşterilerimi arayabilir mi?
Genel kural olarak herkesin ticaret yapma özgürlüğü vardır. Ancak müşteri listesini eski iş yerinden "çalarak" (hazır liste üzerinden) arıyorsa bu suçtur. Kendi çabasıyla (rehberden bularak) ulaşıyorsa haksız rekabet sayılmayabilir. İspat yükü işverendedir.
Soru 4: Müşteri çalan çalışana karşı hangi davayı açmalıyım?
Öncelikle Savcılığa suç duyurusunda bulunarak (TCK 239) ceza tehdidi oluşturulmalı, eş zamanlı olarak Ticaret Mahkemesi'nde "Haksız Rekabetin Tespiti ve Tazminat" davası açılmalıdır.
