• 02 Ocak 2026, 14:28

Ceza Mahkemesi Kararları Nelerdir?

Ceza Yargılamasında Karar Türleri ve Hukuki Sonuçları

Ceza adaleti sisteminde duruşma aşamasının sona ermesiyle birlikte mahkemenin verdiği nihai karara "hüküm" denir. Ancak her dava hapis cezası ile sonuçlanmaz. Türk hukuk sisteminde, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 223 uyarınca mahkemelerin verebileceği çeşitli hüküm türleri bulunmaktadır. Aygül Hukuk Bürosu olarak, özellikle Gaziosmanpaşa ve İstanbul Avrupa Yakası'ndaki müvekkillerimizin en çok merak ettiği bu karar türlerini detaylandırıyoruz.

I. Mahkûmiyet Kararı

Yargılama sonucunda sanığın üzerine atılı suçu işlediği, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde sabit görülürse mahkûmiyet kararı verilir. Mahkûmiyet, sanığın suçlu bulunduğunu ve hakkında bir ceza (hapis veya adli para cezası) veya güvenlik tedbiri uygulanacağını ifade eder.

II. Beraat Kararı

Sanığın suçsuz olduğunun tescil edildiği karar türüdür. CMK m. 223/2 uyarınca şu 5 durumda beraat kararı verilir:

1. Fiilin suç olmaması: İşlenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması.

2. Suçun sanık tarafından işlenmemesi: Suçun sanık tarafından işlenmediğinin kesinleşmesi.

3. Kast veya taksirin yokluğu: Sanığın eyleminde suç işleme iradesinin bulunmaması (Örn: Kusursuz trafik kazaları).

4. Hukuka uygunluk nedeni: Meşru savunma gibi bir nedenin varlığı.

5. Delil yetersizliği: Suçun sanık tarafından işlendiğinin "sabit olmaması".

    

Kritik Fark: "Suçu sanık işlememiştir" (b bendi) ile "Suçu işlediği sabit değildir" (e bendi) farklıdır. İkincisinde delil yetersizliği söz konusudur ve şüpheden sanık yararlanır.

III. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı (CVYOK)

Bu kararda sanığın fiili bir haksızlık teşkil etse de, kişisel özellikleri veya somut durum nedeniyle ceza verilmez.

• Kusurun bulunmaması: Akıl hastalığı, yaş küçüklüğü, sağır-dilsizlik veya zorunluluk hali gibi durumlar.

• Cezayı kaldıran sebepler: Etkin pişmanlık, şahsi cezasızlık sebepleri (Örn: Altsoy-üstsoy arası hırsızlık), karşılıklı hakaret veya işlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığı.

   

IV. Davanın Düşmesi Kararı

Davanın esasına girilmesini engelleyen bir durum ortaya çıktığında verilir. TCK'da öngörülen yaygın düşme sebepleri şunlardır:

• Sanığın ölümü.

• Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme.

• Genel af ilanı.

• Dava zamanaşımının dolması.

• Uzlaşmanın sağlanması.

   

V. Davanın Reddi Kararı

Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık hakkında daha önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava bulunması halinde "mükerrer dava" açılmaması ilkesi gereği davanın reddine karar verilir.

VI. Diğer Kararlar: Görevsizlik, Yetkisizlik ve Durma

• Görevsizlik: Davanın yanlış mahkemede (Örn: Asliye Ceza yerine Ağır Ceza) açılması durumunda verilir.

• Yetkisizlik: Davanın suçun işlendiği yer mahkemesi dışında bir yerde açılması durumudur.

• Durma: Yargılama için gereken bir şartın (Örn: Dokunulmazlığın kalkması veya soruşturma izni) henüz gerçekleşmemesi durumunda, şartın gerçekleşmesi beklenir.

   
   
   

   

 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Beraat kararı ile ceza verilmesine yer olmadığı kararı arasındaki fark nedir?

Beraat kararında sanık suçsuz bulunur veya delil yetersizliği vardır. Ceza verilmesine yer olmadığı kararında ise sanığın eylemi suç teşkil edebilir ancak şahsi bir durum (akıl hastalığı vb.) nedeniyle ceza verilmez.

2. Şikâyetten vazgeçersem dava hemen düşer mi? Eğer suç şikâyete bağlı bir suç ise (basit yaralama, hakaret vb.), şikâyetten vazgeçme davanın düşmesine neden olur. Ancak resen takip edilen suçlarda şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

3. Aynı suçtan dolayı iki kez yargılanabilir miyim?

Hayır. Aynı fiil ve aynı sanık için daha önce verilmiş bir hüküm varsa, yeni açılan dava "davanın reddi" kararı ile sonlandırılır.

4. Akıl hastası olan biri suç işlerse hapse girer mi?

Akıl hastalarına ceza verilmez (ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir), ancak bu kişiler hakkında yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınma şeklinde "güvenlik tedbiri" uygulanır.

5. Gaziosmanpaşa Adliyesi'ndeki davamda mahkeme görevsizlik kararı verirse ne olur?

Eğer mahkeme davanın kendi görev alanına girmediğine kanaat getirirse, dosyayı görevli mahkemeye (örneğin Ağır Ceza Mahkemesine) gönderir. Bu süreçte davanız kapanmaz, sadece yetkili mahkemeye nakledilir.

 Kaynakça

• 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) Madde 223.

• 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK).

• Polat, H., Avukatın Pratik El Kitabı, s. 593-607.